خسته ام از این دقایق بی لبخند ...

که به رخوتِ رخوتِ خوابِ خرابِ خود

از خویش بیگانه است.

                                                                                                                                                                             شاملو

نویسنده سه داستان با تفاوت زمانی را پیش می بره و در اواخر کتاب بهم پیوند میزنه. داستانهایی که در بستر پس زمینه های مذهبی، اجتماعی و عاشقانه پیش میره و با توجه به شرایط نگارش کتاب، از درون مایه های خفیف سیاسی دوران خفقان سیاسی استالینی هم بی بهره نیست.  

نویسنده در طول کتاب بازیهای جالبی با مفاهیم سنتی و مدرن می کنه که جالب توجه و تأمل به نظر می رسه از جمله تقابل شیطان (ولند) با دو روشنفکر اساسا لائیک سرشناس و تلاش شیطان برای اثبات داستان مسیح به این دو. (برلیوز و بزدومنی) جالبتر آنکه این تقابل شیطان به حمایت از حقانیت مسیح به مرگ دردناک یکی و روان پریشی دیگری می انجامد.

در پایان ماجراهای عجیب و غریب داستان شیطان و همراه های عجیب ترش در مسکو، و روایت مصلوب شدن مسیح به ظاهر سرنوشت مرشد و مارگریتا، زوج عاشق داستان سومه که راهکار نویسنده است برای دنیای بهمریخته امروزی، عشق و ایمان. هر چند بازهم عجیب و جالبه که شیطان این آرامشو پیشکش می کنه.

بولگاکف سالهای زیادی رو صرف نوشتن این رمان کرده و در نهایت به کمک همسرش تو آخرای عمرش تمومش کرده و پس از مرگش با جرح و تعدیل و با تیتراژ کم منتشر می شه و جالبه که تو مدت کوتاهی تبدیل به کالای بازار سیاه می شه.

بهر حال از دید من این کتاب و حواشی همراهش حتماً حتماً ارزش خوندن رو داره.

آنچه که از دست دادن استاد رو سخت تر می کنه این واقعیته که ظهور بزرگی مثل محمد نوری در آسمان هنر ایران چقدر بعید بنظر می رسه. موسیقی استاد با بهره گیری از اصول آوایی غربی کاملاً رنگ و بوی ایرانی داشت و افسوس و صد افسوس که دیگه نداریمش...

نمیشه غصه ما رو،یه لحظه تنها بذاره      
نمیشه این قافله،ما رو تو خواب جا بذاره

دلم از اون دلای،قدیمیه از اون دلاست
که می خواد عاشق که شد،پا روی دنیا بذاره

دوست دارم یه دست از آسمون بیاد ما دو تا رو
ببره از اینجا و،اونــــــــــور ابــــــــــــــرا بـــــذاره

تو دلت بوسـه می خواد من میدونم اما لبت
سر ِ هر جمـــــــله دلش،میخواد یه امــــــا بـــــذاره

بی تو دنیا نمی ارزه،تو با من باش و بذار
همه ی دنیا من و،همیشــــــه تنهــــــــا بذاره

 نمیشه غصه ما رو،یه لحظه تنها بذاره
نمیشه این قافله،ما رو تو خواب جا بذاره

دلم از اون دلای،قدیمیه از اون دلاست
که می خواد عاشق که شد،پا روی دنیا بذاره

دوست دارم یه دست از آسمون بیاد ما دو تا رو
ببره از اینجا و،اونــــــــــور ابــــــــــــــرا بـــــذاره

من می خوام تا آخر دنیا تماشات بکنم
اگه زندگی بـــــــــرام،چشم تماشــــــا بذاره 

بی تو دنیا نمی ارزه،تو با من باش و بذار
همه ی دنیا من و،همیشــــــه تنهــــــــا بذاره

نمیشه غصه ما رو،یه لحظه تنها بذاره
نمیشه این قافله،ما رو تو خواب جا بذاره

شعر از حسن منزوی

ابرهاي پاييزي دلگير من

جوونترها چهره دلگير من

چشمهاي من بيخبر هاي ساده

منتظرهاي دل به جاده داده

مردمك هاتون به كجا زل زدند

باز مژه هاتون به كجا پل زدند

كاش بدونيد كه دارم هنوزم از اشتباه قبلي تون مي سوزم

با اينكه هيچكس نيومد پيش من

شب زده ها چشم هاي درويش من

تنها نبودم حتي يك دقيقه

با تنهايي كه بهترين رفيق، كه بهترين رفيق